0
Cart
เข้าสู่ระบบ | ลงทะเบียน

รู้เท่าทันโรคปอดอักเสบ

โดย พญ.มัณฑนา สันดุษฎี

วันที่โพสต์ 24 มีนาคม 2020

โดย พญ.มัณฑนา สันดุษฎี

วันที่โพสต์ 24 มีนาคม 2020

โรคปอดอักเสบ (pneumonia) คือการอักเสบที่เกิดขึ้นบริเวณเนื้อปอด ถุงลม และเนื้อเยี่อข้างเคียง เป็นโรคที่พบได้ค่อนข้างบ่อย  และอาจรุนแรงถึงชีวิตได้ ขึ้นอยู่กับอายุ โรคประจำตัว

เกิดได้จากการติดเชื้อและไม่ติดเชื้อ โดยทั่วไปมักจะพบปอดอักเสบที่เกิดจากการติดเชื้อมากกว่า  เราสามารถแบ่งชนิดของปอดอักเสบติดเชื้อได้หลายแบบ ปัจจุบันนิยมแบ่งตามสภาพแวดล้อมที่เกิดปอดอักเสบได้แก่ ปอดอักเสบในชุมชน (Community acquired pneumonia, CAP) หรือปอดอักเสบในโรงพยาบาล (Hospital acquired pneumonia, HAP) เพื่อประโยชน์ในการรักษาที่เหมาะสม ในทีนี้เราจะกล่าวถึงปอดอักเสบในชุมชน
อาการของปอดอักเสบติดเชื้อที่พบได้บ่อยได้แก่ มีไข้ ไอ มีเสมหะ หายใจเหนื่อย  หายใจลำบาก เจ็บเสียดบริเวณหน้าอกเวลาหายใจเข้า การวินิจฉัย แพทย์ตรวจร่างกายพบเสียงปอดผิดปกติ ร่วมกับเอ็กซเรย์ปอดพบฝ้าขาวผิดปกติ
ปัจจัยเสี่ยง
กลุ่มเสี่ยงที่จะเกิดปอดอักเสบติดเชื้อได้แก่
1. ผู้ที่มีอายุมากกว่า 65 ปี, เด็กที่มีอายุน้อยกว่า  2 ปี
2. ผู้ที่มีโรคประจำตัว เรื้อรัง เช่น โรคหัวใจ, โรคปอด, โรคไต, โรคเบาหวาน, โรคตับ
3. ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่นผู้ที่ ติดเชื้อไวรัส  HIV, โรคมะเร็ง
4. ผู้ที่สูบบุหรี่เป็นประจำ
สาเหตุ
เชื้อก่อโรคที่ทำให้เกิดโรคปอดอักเสบติดเชื้อพบได้ทั้งแบคทีเรีย, ไวรัส หรือเชื้อรามีการติดต่อได้หลายวิธี
1. เชื้อจากระบบทางเดินหายใจส่วนบนสำลักลงไปในระบบทางเดินหายใจส่วนล่าง
2. การนำเชื้อเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจส่วนล่างโดยตรง ผ่านการไอ จาม หรือหายใจรดกัน  ซึ่งเป็นการนำเชื้อที่อยู่ในละอองฝอยขนาดเล็กเข้าสู่ปอดโดยตรง
3. การแพร่กระจายผ่านการติดเชื้อในกระแสเลือด
4. การลุกลามจากการติดเชื้อจากอวัยวะข้างเคียง  เช่น การเป็นฝีในตับแตกเข้าปอด
เชื้อที่เป็นสาเหตุของโรคปอดอักเสบติดเชื้อในชุมชนที่พบได้บ่อยคือ  เชื้อแบคทีเรีย เช่น Strephylococus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis เป็นต้น หรือเชื้อไวรัส เช่น influenza, rhinovirus, adenovirus, coronavirus เป็นต้น
การรักษา
การรักษาแบบจำเพาะ การใช้ยาฆ่าเชื้อ โดยแพทย์จะเลือกยาที่คิดว่าครอบคลุมเชื้อก่อโรคที่น่าจะเป็นสาเหตุของปอดอักเสบติดเชื้อ โดยพิจารณาจากอาการทางคลินิก และระบาดวิทยา
การรักษาแบบประคับประคอง โดยจะให้ยาเพื่อบรรเทาอาการ เช่น ยาพ่นขยายหลอดลม ยาละลายเสมหะ ยาลดไข้  ยาแก้ไอ
การรักษาภาวะแทรกซ้อน ในบางรายภาวะปอดอักเสบติดเชื้อรุนแรงมาก อาจมีภาวะระบบทางเดินหายใจล้มเหลว ซึ่งต้องใส่ท่อช่วยหายใจ และใช้เครื่องช่วยหายใจ  
การป้องกัน
1. ฉีดวัคซีนป้องกันโรคปอดอักเสบติดเชื้อ ปัจจุบันมีวัคซีนที่ป้องกันปอดอักเสบติดเชื้ออยู่ 2 ชนิด เพื่อลดความรุนแรงและภาวะแทรกซ้อน
1.1 วัคซีนนิวโมคอกคอล (Pneumococcal vaccine)
1.2 วัคซีนไข้หวัดใหญ่  (Influenza vaccine) ซึ่งควรฉีดวัคซีนทุกปี
2.  ดูแลสุขอนามัยส่วนตัว เช่น หมั่นล้างมือเป็นประจำ และหลีกเลี่ยงการไปอยู่ในที่ที่มีผู้คนหนาแน่น, สร้างระบบภูมิคุ้มกันให้แข็งแรงด้วยการนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ