ภาวะมีบุตรยาก


      

ภาวะมีบุตรยาก

 

แพทย์หญิงพิชชา ปิ่นจันทร์


 

ความหมายของภาวะมีบุตรยาก

  • การที่คู่สมรสไม่สามารถตั้งครรภ์ได้ ทั้งๆที่มีเพศสัมพันธ์สม่ำเสมอและไม่ได้คุมกำเนิด เป็นเวลาอย่างน้อย 1 ปี
  • ภาวะมีบุตรยากแบ่งเป็น 2 ชนิด

- ชนิดปฐมภูมิ หมายถึง ไม่เคยตั้งครรภ์มาก่อน

- ชนิดทุติยภูมิ หมายถึง เคยตั้งครรภ์มาก่อน นับรวมการตั้งครรภ์ตามปกติ ท้องนอกมดลูก หรือการแท้ง และหลังจากนั้นไม่สามารถตั้งครรภ์ใหม่ได้

  • สาเหตุของฝ่ายชาย

ภาวะมีบุตรยาก

- การสร้างอสุจิผิดปกติ

  • ลูกอัณฑะฝ่อ
  • ลูกอัณฑะไม่ลงมาในถุงอัณฑะ

• โรคทางระบบต่อมไร้ท่อ

 

- การอุดตันของท่อน้ำเชื้อ

  • การติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์
  • ความพิการแต่กำเนิด

• การทำหมัน

 

 

 

 

 

  • ปัจจัยอื่นๆ ความร้อน ความเครียด
  • การมีเพศสัมพันธ์และการหลั่งน้ำเชื้อที่ผิดปกติ เช่น อวัยวะเพศไม่แข็งตัว อสุจิไหลย้อนกลับเข้ากระเพาะปัสสาวะ

สาเหตุของฝ่ายหญิง

  • ความผิดปกติของการเจริญของไข่และการตกไข่

- ความผิดปกติของต่อมใต้สมอง

- ความผิดปกติของรังไข่ เช่น ภาวะไข่ไม่ตกเรื้อรัง

- ภาวะรังไข่ล้มเหลวจากการติดเชื้อ รังสี การผ่าตัดหรือ อายุ

- โรคทางต่อมไร้ท่ออื่นๆ

 

 

ความผิดปกติของการเจริญของไข่และการตกไข่

 

 

 

 

 

 

 

  • ความผิดปกติในอุ้งเชิงกรานรวมทั้งท่อนำไข่

- ท่อนำไข่อุดตันจากสาเหตุต่างๆ เช่น การติดเชื้อทางเพศสัมพันธ์ ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ การทำหมัน การผ่าตัด

ความผิดปกติในอุ้งเชิงกรานรวมทั้งท่อนำไข่

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • ความผิดปกติแต่กำเนิดของอวัยวะสืบพันธุ์
  • สาเหตุอื่นๆ เช่น ความเครียด

การตรวจหาสาเหตุ

  • ฝ่ายชาย
  • การตรวจร่างกายทั่วไป
  • การตรวจเลือด
  • การตรวจเชื้ออสุจิ เพื่อทราบ จำนวน การเคลื่อนไหว และรูปร่างของตัวอสุจิ

 

ลักษณะต่างๆ ของอสุจิ

ลักษณะต่างๆ ของอสุจิ

จำนวนของอสุจิ ตั้งแต่ 20 ล้านตัวต่อ 1 มิลลิลิตร

การเคลื่อนไหว ตั้งแต่ร้อยละ 50 หรือมากกว่า

รูปร่างของอสุจิ มากกว่าร้อยละ 30 ตามข้อกำหนดของ WHO หรือมากกว่าร้อยละ 15 ตาม strict criteria

 

 

  • ฝ่ายหญิง
  • การตรวจร่างกายทั่วไป การตรวจเลือด
  • การตรวจภายใน และมะเร็งปากมดลูก
  • การตรวจคลื่นเสียงความถี่สูงทางช่องคลอด จะช่วยบอกความผิดปกติ เช่น เนื้องอกมดลูก ถุงน้ำรังไข่ ติ่งเนื้อในโพรงมดลูก ตามรูป

 

 

เนื้องอกมดลูก

ถุงน้ำรังไข่

 

 

 

 

 

 

 

 

เนื้องอกมดลูก ถุงน้ำรังไข่

 

  • การตรวจการตกไข่
  • การตรวจท่อนำไข่ มี 2 วิธี เช่น การฉีดสีเอ๊กซเรย์ และการผ่าตัดผ่านกล้อง แต่ละวิธีจะมีข้อดีและข้อเสียแตกต่างกัน ซึ่งแพทย์จะพิจารณาเป็นรายๆ ไป

 

การผ่าตัดผ่านกล้องเพื่อการวินิจฉัย

การผ่าตัดผ่านกล้องเพื่อการวินิจฉัย

 

การฉีดสีเอ๊กซเรย์

การฉีดสีเอ๊กซเรย์

 

การรักษาเบื้องต้น

  • รักษาตามสาเหตุ เช่น ถุงน้ำช็อกโกแลต เนื้ออกมดลูกขนาดใหญ่หรือกดเบียด โพรงมดลูก ภาวะไข่ไม่ตกเรื้อรัง
  • รักษาสุขภาพทั่วไป
  • ไม่เครียด

• ถ้าน้ำหนักตัวมากและประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ ควรลดน้ำหนักประมาณร้อยละ 5 ของน้ำหนักตัว

 

อย่างไรก็ตามกรณีที่ไดัรับการรักษาด้วยยาหรือการผ่าตัดแล้ว ยังไม่สามารถมีบุตรเองได้ เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์จะเป็นขั้นตอนต่อไป